Het is half elf op een dinsdagavond. Je hebt een uur naar video’s gekeken van iemand met een gehuurde Porsche die uitlegt dat je binnen negentig dagen financieel vrij bent. Je hebt een domeinnaam gekocht en een logo gemaakt. Wat je niet hebt gedaan is iemand vragen of hij je iets wil betalen.
Dat is bijna altijd de volgorde waarin het misgaat. Niet te weinig ambitie, maar te veel voorbereiding op iets wat nog geen klant heeft.
Waarom vijfhonderd euro precies het goede eerste doel is
Vijfhonderd euro is klein genoeg om binnen zes tot acht weken te halen naast een volledige baan, en groot genoeg om iets te bewijzen. Het is meer dan een toevallige klus en te veel om af te doen als geluk. Om er te komen heb je geen bedrijf nodig, geen merk, geen investeerder en geen jaarplan.
Zet het doel bovendien in omzet, niet in winst. Winst is een berekening achteraf. Omzet is iemand die overmaakt, en dat is het enige signaal dat in deze fase iets zegt. Bijna alles wat sneuvelt in maand drie, sneuvelde al in week een: er was nooit iemand die betaalde, alleen iemand die het interessant vond.
Vijfhonderd euro is geen bedrag. Het is een bewijs dat iemand die je niet kent bereid is om te betalen voor wat jij doet.
Route 1: verkoop de vaardigheid waar je nu al voor betaald wordt
Je doet acht uur per dag iets waar een werkgever geld voor over heeft. Datzelfde is buiten je werk ook geld waard, meestal aan kleinere partijen die zich geen bureau kunnen veroorloven. Een marketeer die de advertenties van een fysiotherapiepraktijk opzet. Een controller die voor een eenmanszaak de kwartaalcijfers op orde brengt. Een developer die een verouderde WordPress-site fatsoeneert. Je hoeft geen expert te zijn, je hoeft alleen meer te weten dan je klant.
- Tijd: vier tot zes uur per week, meestal in de avond.
- Eerste euro: twee tot vier weken, als je begint bij mensen die je al kent.
- Valkuil: het uurtarief van een werknemer aanhouden. Vraag minimaal het dubbele van wat je bruto per uur verdient, want jij betaalt zelf je verzekering, je administratie en je niet-declarabele uren.
Route 2: freelance uren, maar dan via mensen die je al kent
Platforms met opdrachten waar veertig mensen op bieden zijn een prijzenrace die je niet wint. Je eerste drie klanten komen bijna altijd uit twee kringen: oud-collega’s en oud-studiegenoten. Die weten al wat je kunt, dus je hoeft jezelf niet te bewijzen, alleen beschikbaar te maken. Een bericht van vier regels is genoeg: dit doe ik, dit kost het, ik heb ruimte voor twee klussen.
- Tijd: een avond om vijftien mensen persoonlijk te benaderen, daarna de klus zelf.
- Eerste euro: soms binnen een week.
- Valkuil: gratis beginnen om te laten zien wat je kunt. Wie gratis begint, blijft in het hoofd van die klant gratis.
Route 3: lesgeven aan wie twee jaar achter je loopt
Bijles wiskunde en Nederlands aan eindexamenleerlingen levert in de meeste steden 25 tot 40 euro per uur op, contant of via een bureau dat een deel afroomt. Maar het hoeft niet bij scholieren te blijven. Je kunt Excel geven aan mensen op een administratiekantoor, rijexamenvoorbereiding doen, gitaarles, of een avondworkshop verzorgen voor een vereniging. De vraag is groter dan het aanbod, en het is een van de weinige routes waarbij je vrijwel meteen betaald krijgt.
- Tijd: twee tot vier uur per week, met vaste momenten die je agenda opvreten.
- Eerste euro: na de eerste les, dus vaak binnen tien dagen.
- Valkuil: het schaalt niet. Je ruilt uren voor geld en er zit een hard plafond in. Prima als startpunt, slecht als eindstation.
Route 4: iets fysieks repareren, opknappen of doorverkopen
Dit is de minst sexy route en vaak de snelste. Fietsen opknappen en doorverkopen. Oude versterkers of speakers repareren. Meubels ophalen die iemand kwijt wil, schuren en wegzetten. Kleine klussen in huis voor mensen die zelf geen boormachine hebben. Je marge is zichtbaar, je klant is lokaal en je hoeft niemand iets uit te leggen over wat je doet.
- Tijd: onregelmatig, met pieken in de weekenden.
- Eerste euro: binnen twee weken, mits je klein inkoopt.
- Valkuil: voorraad. Vijf fietsen in de schuur die niemand wil is geen bedrijf, dat is een dure hobby met een opruimprobleem.
Route 5: een klein product voor een niche waar je zelf in zit
Hier zit de meeste ruimte en de meeste zelfmisleiding. Werkt het, dan werkt het ook als je slaapt. Maar het werkt alleen als je de doelgroep van binnenuit kent. Denk aan een sjabloon voor een beroepsgroep, een gids voor een examen dat je zelf hebt gehaald, een set instellingen voor software die je dagelijks gebruikt, of een klein onderdeel dat je print voor een hobby die je zelf beoefent. Prijs het tussen de 15 en 40 euro en verkoop het in de groepen waar je al lid van bent, niet aan het brede publiek.
- Tijd: twintig tot veertig uur voor de eerste versie, en de verleiding is om daar het dubbele van te maken.
- Eerste euro: vier tot acht weken, en soms nooit.
- Valkuil: bouwen voordat iemand ja heeft gezegd. Zet eerst een pagina met een prijs en een knop online en kijk of er iemand op klikt. Pas daarna maken.
Hoe vijfhonderd euro er in de praktijk uitziet
Vier klussen van drie uur tegen 45 euro per uur is 540 euro omzet in ongeveer zes weken. Reken dat je daar rond de 35 tot 40 procent van opzij zet voor de inkomstenbelasting, dus houd 320 tot 350 euro netto over. Dat is geen bedrag waarvan je stopt met werken. Het is wel het verschil tussen iemand die erover nadenkt en iemand die het heeft gedaan.
KvK, btw en het gesprek met je werkgever
De papieren kant is kleiner dan je denkt, maar je moet hem wel kennen. Zodra je regelmatig en met winstoogmerk aan derden levert, hoor je ingeschreven te staan bij de Kamer van Koophandel. Dat kost eenmalig ongeveer tachtig euro en je krijgt automatisch een btw-nummer van de Belastingdienst. Een enkele klus voor een kennis is nog geen onderneming, maar wie een vaste klant heeft, wacht beter niet.
Voor de btw geldt de kleineondernemersregeling: blijf je onder de 20.000 euro omzet per jaar, dan kun je je afmelden voor btw. Je brengt dan geen btw in rekening en je doet geen aangifte, maar je kunt ook niets terugvragen over wat je inkoopt. Voor een dienst zonder veel kosten is die regeling vrijwel altijd handig. Verkoop je iets fysieks waar je materiaal voor inkoopt, reken het dan even door.
Zet daarnaast vanaf de eerste factuur ongeveer een derde van je omzet op een aparte rekening. Je betaalt inkomstenbelasting over de winst, en de zelfstandigenaftrek is de afgelopen jaren zo ver afgebouwd dat je er niet op moet rekenen. Bewaar je facturen en je bonnen zeven jaar. Een map in de cloud is genoeg.
Blijft je arbeidscontract. Kijk of er een nevenwerkzaamhedenbeding in staat en of er een concurrentiebeding is. Een werkgever mag nevenwerkzaamheden tegenwoordig niet zomaar verbieden; daar moet een objectieve reden voor zijn, zoals veiligheid, de Arbeidstijdenwet of echte concurrentie. Dat betekent niet dat je het beste stiekem kunt beginnen. Een korte mededeling dat je in je eigen tijd wat klussen doet in een andere markt, is meestal genoeg en haalt de spanning eruit voordat iemand er per ongeluk achterkomt.
Kies er een. Niet de beste, gewoon degene waarbij je binnen een week iemand kunt bellen. De eerste vijftig euro voelt anders dan je verwacht, en de rest is grotendeels herhaling.
