Stoppen met je baan om te ondernemen: de rekensom die je eerst maakt

Zondagavond, half elf. Je hebt net drie uur aan je zijproject gezeten en het ging beter dan aan alles wat je die week op kantoor deed. Je opent een leeg document en typt: opzegbrief. Je typt niets meer, want er komt meteen een tweede gedachte achteraan, en die gaat over je huur.

Dat tweede gevoel is geen lafheid. Het is het deel van je hoofd dat weet dat je nog niet hebt uitgerekend of dit kan. Hieronder staat die rekensom, met Nederlandse cijfers, zodat je springt op basis van getallen in plaats van op een zondagavond.

Wat er precies wegvalt als je opzegt

Je bruto salaris is niet wat je inlevert. Je levert een pakket in, en de meeste mannen onderschatten wat daar in zit. Bij 3.800 bruto per maand hangt daar ongeveer dit aan:

• Vakantiegeld: 8 procent, oftewel zo rond de 3.650 bruto per jaar.
• Pensioenopbouw: de werkgeversbijdrage is bij veel CAO-regelingen ongeveer twee derde van de premie. Reken al snel op 350 tot 500 euro per maand die je werkgever voor je inlegt en die je voortaan zelf moet regelen.
• WW: als zzp-er bouw je geen recht op een uitkering op. Valt je grootste klant weg, dan is er geen vangnet, alleen je eigen buffer.
• Arbeidsongeschiktheid: nu vaak deels gedekt via je werkgever en de wet. Straks alleen als je zelf een AOV afsluit. Reken voor iemand van rond de dertig met kantoorwerk op ruwweg 100 tot 250 euro per maand, sterk afhankelijk van eigen risico, wachttijd en beroep.
• Doorbetaling bij ziekte, een laptop, een telefoonvergoeding, opleidingsbudget, soms een reiskostenvergoeding.

Tel dat op en de conclusie is onaangenaam maar bruikbaar: je moet als zelfstandige aanzienlijk meer verdienen dan je bruto salaris om op hetzelfde uit te komen. Een veelgebruikte vuistregel is ongeveer anderhalf keer je brutoloon aan winst, en dat is geen pessimisme maar boekhouding.

Je runway: hoeveel maanden heb je echt

Runway is het aantal maanden dat je kunt leven zonder dat er iets binnenkomt. Niet met je huidige uitgaven, maar met je uitgaven in de versie waarin je zuinig bent.

Reken het zo uit. Neem je vaste lasten plus een sober bedrag voor boodschappen en leven. Voor iemand die alleen huurt in een middelgrote stad is dat vaak 2.000 tot 2.300 euro per maand. Tel daar de zakelijke kosten bij op die ook doorlopen als je nul omzet draait: AOV, boekhouder, verzekeringen, software, KvK. Reken op 300 tot 400 euro.

Kom je uit op 2.600 euro per maand, dan is 15.600 euro precies zes maanden. Zes maanden is de ondergrens die de meeste mensen te krap vinden zodra ze erin zitten, want de eerste twee maanden gaan op aan administratie en het najagen van de eerste factuur. Negen tot twaalf maanden is comfortabeler, en dat verschil in comfort is precies wat bepaalt of je een slechte opdracht aanneemt uit angst.

Trek van je spaargeld af wat er al vergeven is: de belasting die je nog moet betalen, de vakantie die geboekt staat, de auto die aan vervanging toe is. Runway rekenen met geld dat al een bestemming heeft is de meest gemaakte fout.

Een buffer is niet je zekerheid. Een buffer is het aantal maanden waarin je nee kunt zeggen tegen werk waar je later spijt van hebt.

De minimale maandomzet, uitgerekend

De vraag is niet hoeveel je wilt verdienen, maar bij welke omzet je niet inteert. Werk terug vanaf wat je privé nodig hebt.

Stel: je hebt netto 2.400 euro per maand nodig om je leven te betalen. Daar bovenop wil je 300 euro per maand in pensioen leggen en betaal je 200 euro AOV. Je zakelijke kosten zijn 400 euro per maand. Als vuistregel houd je van elke 100 euro omzet exclusief btw ongeveer 45 tot 55 euro netto privé over, nadat kosten, inkomstenbelasting, de bijdrage Zorgverzekeringswet, pensioen en AOV eraf zijn.

Dan kom je uit op een benodigde omzet van ruwweg 5.000 euro per maand exclusief btw, oftewel 60.000 euro per jaar. Bij een tarief van 75 euro per uur zijn dat ongeveer 67 declarabele uren per maand: zestien per week. Dat klinkt haalbaar tot je bedenkt dat acquisitie, offertes, administratie en niet-betaalde afstemming daar bovenop komen. Wie zestien uur factureert, werkt in de praktijk vaak dertig.

Reken je eigen versie uit met jouw tarief en jouw vaste lasten. Het getal dat eruit komt is je nulpunt, en dat is een ander en veel nuttiger getal dan het bedrag dat je wilt gaan verdienen.

Waarom 60.000 omzet geen 60.000 inkomen is

Drie dingen halen daar in volgorde stukken vanaf. Eerst je zakelijke kosten. Dan de btw, die je elk kwartaal aangeeft en die nooit van jou was, ook al staat hij maandenlang op je rekening. Vrijwel elke beginnende zelfstandige geeft die btw een keer per ongeluk uit; zet hem direct na elke factuur op een aparte rekening.

Daarna de inkomstenbelasting. Over je winst betaal je belasting in box 1, plus een inkomensafhankelijke bijdrage voor de Zorgverzekeringswet van enkele procenten. Daar staan aftrekposten tegenover: de mkb-winstvrijstelling van ruim 12 procent van je winst, en de zelfstandigenaftrek, die de afgelopen jaren stap voor stap is afgebouwd en in 2026 nog maar een fractie is van wat hij ooit was. Voor die aftrek geldt bovendien het urencriterium van 1.225 uur per jaar, wat neerkomt op ongeveer 24 uur per week aan je onderneming.

Praktisch gevolg: zet vanaf je eerste factuur een derde van je winst apart voor de Belastingdienst en raak het niet aan. Vraag na een paar maanden een voorlopige aanslag aan, zodat je gespreid betaalt in plaats van in één klap in het jaar erna. En laat een boekhouder in het eerste jaar meekijken; dat kost een paar honderd euro en voorkomt fouten die een veelvoud daarvan kosten.

De volgorde van je geld

Elke factuur die binnenkomt splits je meteen in vieren: btw naar de btw-rekening, een derde van de winst naar de belastingpot, een vast bedrag naar pensioen en AOV, en pas wat daarna overblijft is jouw salaris. Doe je dit niet in de eerste maand, dan doe je het nooit.

---

Het enige signaal dat telt: mensen die al betalen

Enthousiasme van vrienden is geen signaal. Een netwerk dat zegt dat ze zeker een keer iets bij je afnemen is geen signaal. Een oud-collega die roept dat er veel vraag naar is, is geen signaal. Een betaalde factuur is een signaal.

Voordat je opzegt wil je drie dingen kunnen aanwijzen. Ten eerste: je hebt naast je baan al omzet gedraaid, bij voorkeur van meer dan één klant, en het geld is daadwerkelijk overgemaakt. Ten tweede: je weet hoe die klanten je hebben gevonden, en dat antwoord is niet toeval. Ten derde: je hebt minstens één klant die terugkomt of doorverwijst, want dat is het verschil tussen een klus en een bedrijf.

Er bestaat ook een tussenweg die zelden serieus wordt overwogen: vier dagen werken in plaats van vijf. Je levert twintig procent salaris in en koopt er een volledige werkdag per week voor terug, mét pensioenopbouw, mét vangnet. Veel werkgevers zeggen ja op dat verzoek als je het rustig brengt. Wie in drie kwartalen op vier dagen geen betalende klanten binnenhaalt, had dat op vijf dagen ook niet gedaan.

De drempels waarbij je springt

1. Buffer: minimaal zes maanden vaste lasten plus zakelijke kosten op een aparte rekening, negen tot twaalf maanden als je hypotheekplannen hebt of alleen kostwinner bent.
2. Omzet: je hebt minstens drie maanden achter elkaar je berekende nulpunt gehaald naast je baan, of je hebt getekende opdrachten voor de komende zes maanden.
3. Klanten: minimaal twee betalende klanten die niet uit je directe vriendenkring komen, en één die herhaalt.
4. Verzekering: AOV aangevraagd en geaccepteerd voordat je opzegt, niet erna. Je gezondheid van vandaag is je onderhandelingspositie.
5. Hypotheek: wil je binnen twee jaar een huis kopen, wacht dan. Zonder drie jaar cijfers als zelfstandige word je bij de meeste geldverstrekkers aanzienlijk strenger beoordeeld dan met een vast contract.

Deze getallen zijn vuistregels om mee te rekenen, geen advies voor jouw situatie. Voor de definitieve som, en zeker voor de keuze rond AOV, pensioen en hypotheek, ga je langs een boekhouder of een onafhankelijk financieel adviseur.

Als je alles hebt ingevuld en het komt niet uit, dan heb je geen nee gekregen. Je hebt een datum gekregen: het moment waarop het wel uitkomt, en de lijst met wat er tot die tijd moet gebeuren.